مجازات جرم تخریب

مجازات جرم تخریب اموال در قانون جدید ( قانون کاهش مجازات حبس ) و جرم تخریب اموال از دسته جرائم علیه اموال است . در این مقاله از منظر وکیل کیفری سعی گردیده است توضیحات مفیدی در خصوص جرم تخریب و همچنین نحوه اثبات جرم تخریب  و مجازات جرم تخریب اموال در قانون کاهش مجازات حبس ارائه گردد . قانون گذار در مواده ۶۷۵ و ۶۷۶ و ۶۷۷ و ۶۸۷ از قانون مجازات اسلامی شیوه ارتکاب افعال جرم تخریب و نحوه اعمال مجازات تخریب اموال را تعریف نموده است . ارتکاب جرم تخریب، هم در خصوص اموال منقول و هم در رابطه با اموال غیر منقول قابل تعقیب از سوی محاکم کیفری است .

در قانون مجازات به طور تفکیکی به جرم انگاری و مجازات جرم تخریب اموال خصوصی و همچنین اموال دولتی پرداخته است . بنابراین برای تعیین نوع مجازات جرم تخریب علاوه بر قصد مرتکب بایستی ابتدا به نوع مالکیت مال موضوع جرم ( عمومی یا خصوصی ) توجه گردد .  اما بدون توجه به نوع مال در تعریف جرم تخریب می توان گفت که تخریب عبارت است از لطمه زدن به مال و یا اشیاء که مالکیت آن متعلق به دیگری می باشد .

برای تحقق جرم تخریب اموال ( اموال خصوصی یا دولتی ) ضرورت ندارد که حتماً کل مال به جهت ارتکاب جرم تخریب از بین برود . بلکه اگر بخشی و یا قسمتی از مال نابود شود مرتکب مشمول مجازات جرم تخریب می گردد .

مجازات جرم تخریب اموال شخصی

در خصوص مجازات جرم تخریب اموال خصوص، قانون گذار در ماده ۶۶۷ از قانون مجازات اسلامی مقرر  داشته است؛ هر شخصی که به طور عمد اموال دیگری را اعم از منقول و یا غیر منقول تخریب کند و یا کلاً و یا بعضاً به هر نحوه تخریب و یا تلف یا از کار بی اندازد به مجازات ۳ ماه تا یک سال و نیم حبس محکوم می شود ولی اگر مبلغ خسارت وارده به شاکی ده میلیون و یا کمتر باشد؛ به مجازات جزای نقدی تا دو برابر خسارت وارده به شاکی محکوم می گردد .

بیشتر یخوانید : تصرف عدوانی کیفری

مجازات جرم  تخریب خودرو

مجازات جرم تخریب خودرو از قبیل تخریب رنگ خودرو و یا تخریب پلاک خودرو می تواند به چند طریق انجام شود . بنابراین با توجه به مواد ۶۷۵ و ۶۷۶ و ۶۷۷ از قانون مجازات اسلامی که انواع و شیوه ارتکاب جرم تخریب را در رابطه با اموال شخصی تعیین نموده است؛ به مجازات تخریب بپردازیم . از اینرو می توان گفت مجازات تخریب اموال منقول از جمله خودرو و یا سایر اموال شخصی به تفکیک نوع ارتکاب جرم عبارت است از :

• چنانچه از طریق ایجاد تحریق ( آتش زدن ) ایجاد شود : ۳ ماه تا ۱۸ ماه حبس تعزیری
• چنانچه تحریق از طریق مواد منفجره باشد : ۲ الی ۵ سال حبس تعزیری
• چنانچه تخریب به شیوه تحریق نباشد و خسارت وارده بیش از ۳۳ میلیون تومان باشد : ۳ ماه تا ۱۸ ماه حبس تعزیری
• چنانچه تخریب به شیوه تحریق نباشد و خسارت وارده کمتر از ۳۳ میلیون تومان باشد : جزای نقدی معادل دو برابر خسارتی که به شاکی وارده شده است
• تخریب به صورت گروهی انجام شده باشد : ۲ تا ۵ سال حبس
• تخریب به صورت گروهی انجام شده باشد و مصداق محاربه باشد : مجازات اعدام اعمال می گردد .

مجازات جرم تخریب عمدی

مجازات جرم تخریب عمدی در مواردی قابل اعمال است که مرتکب با قصد و نیت ضرر زدن به دیگری مرتکب تخریب شود . در واقع مرتکب کاملاً آگاه است که مال مورد تخریب متعلق به دیگری است . بنابراین مجازات تخریب عمدی که در مواد ۶۷۵ و ۶۷۶ و ۶۷۷ از قانون مجازات جرم انگاری شده است؛ فقط مشمول تخریب عمدی است.

مطلب مرتبط مفید: مطالبه اجرت المثل ایام تصرف ملک

بنابراین اگر فردی به دلیل بی احتیاطی و یا سهل انگاری موجب تخریب مال دیگری شود و یا در زمان ارتکاب جرم به اشتباه تصور می نموده که به مال خود صدمه می زده است؛ قابل تعقیب کیفری نیست . به فعل این شخص در محاکم مدنی از باب جبران خسارت رسیدگی خواهد شد.

مجازات جرم تخریب اموال دولتی و یا نوشته های دولتی

قانون گذار در ماده ۶۸۷ از قانون مجازات اسلامی در خصوص مجازات جرم تخریب اموال عمومی اختصاراً مقرر داشته است؛ هر شخصی در وسایل و تاسیسات عمومی که تبه هزینه  یا سرمایه دولت تاسیس شده است و یا با سرمایه مشترک بخش خصوصی و غیر دولتی( مانند شهرداری، دانشگاه … ) با دولت ( سرمایه مشترک ) برای استفاده عمومی ایجاد گردیده؛ همچنین علائمی که برای حفظ جان افراد و … مرتکب تخریب یا حریق یا از کار انداختن یا هر نوع فعل تخریبی شود مجازات خواهد شد.

بر مبنای ماده مذکور مجازات تخریب اموال عمومی با توجه به نحوه ارتکاب جرم از سوی متهم، به دو قسم است که عبارت از :

1. تخریب بدون قصد اخلال در نظم و امنیت عمومی : ۳ تا ۱۰ سال حبس تعزیری
2. تخریب به قصد اخلال در نظم و امنیت عمومی : اعمال مجازات محاربه ( اعدام )

برای تعیین مجازات جرم تخریب اموال دولتی آنچه موجب تمایز در اعمال مجازات حبس تعزیری به مجازات اعدام می شود؛ قصد مرتکب است. بنابراین برای صدور حکم اعدام دادگاه باید احراز نماید که قصد مرتکب اخلال در نظم و امنیت بوده است که معمولاً قصد مرتکب از نحوه و شیوه ارتکاب جرم مشخص می گردد .

 بیشتر بخوانید : جرم فروش مال غیر و مجازات آن 

تخریب اموال و ابنیه تاریخی و فرهنگی

تخریب اموال و ابنیه های تاریخی و فرهنگی به عنوان یکی از مصادیق اموال دولتی، از سوی قانون گذار جرم انگاری شده است . در ماده ۵۵۸ از قانون مجازات اسلامی، چنانچه فردی نسبت به اماکن تاریخی که در فهرست آثار باستانی ثبت شده است و یا اشیاء و لوازم و نقوش موجود و یا منصوب در مکان تاریخی می باشد؛ خرابی،آتش سوزی، عیب و ایراد وارد نماید؛ به حبس تعزیری به مدت یک الی ده سال محکوم خواهد شد .

باید به این نکته توجه گردد که چنانچه شخصی اقدام به تخریب ملک متعلق به خود نماید در حال که ملک تخریب شده بدون آگاه آن شخص در لیست آثار ملی و باستانی ثبت شده باشد؛ نمی توان نسبت به این شخص مجازات تخریب اموال و ابنیه تاریخی و فرهنگی را اعمال نمود . جهت مشاوره حضوری با دفتر وکیل نوری با شماره مندرج در سایت تماس بگیرید.

آیا تخریب مال دیگری بدون قصد قبلی هم جرم است؟

در جرم تخریب، صرف اینکه به مال شخص دیگری خسارت وارد شده باشد، برای پاسخ به این سوال کافی نیست. عمدی بودن رفتار و وجود قصد لازم برای تحقق جرم اهمیت دارد.

مثلاً فرض کنید فردی هنگام جابه جا کردن وسیله ای، به دلیل بی احتیاطی باعث شکستن یا خراب شدن مال دیگری شود. این وضعیت با حالتی که همان شخص عمداً وسیله را شکسته تا به صاحب آن ضرر بزند، یکی نیست.

در حالت اول، اگر تخریب عمدی نباشد، موضوع لزوماً عنوان کیفری تخریب پیدا نمی کند و ممکن است مسئله از جنبه جبران خسارت قابل پیگیری باشد. محتوای فعلی صفحه هم همین تفاوت را میان تخریب عمدی و خسارت ناشی از بی احتیاطی مطرح کرده است.

یک حالت چالش برانگیز زمانی پیش می آید که متهم بگوید «قصد تخریب نداشتم»، اما شاکی معتقد باشد رفتار او کاملاً عمدی بوده است. اینجا فقط نتیجه عمل مهم نیست؛ شرایط اتفاق، نحوه رفتار شخص و دلایلی که هر طرف ارائه می کند باید بررسی شود.

برای همین، شکایت بابت تخریب صرفاً با نشان دادن خسارت تمام نمی شود. باید مشخص شود خسارت چگونه ایجاد شده و آیا می توان عمدی بودن رفتار را اثبات کرد یا خیر.

اگر شخصی مال خودش را تخریب کند، آیا ممکن است مرتکب جرم شود؟

در حالت عادی، کسی که مال متعلق به خودش را تخریب می کند، مرتکب جرم تخریب مال دیگری نشده است. اما ماجرا وقتی جالب می شود که پای حق شخص دیگری نسبت به همان مال وسط باشد.

مثلاً در یک ملک مشاع، اینکه شخص بخشی از مال را متعلق به خودش می داند، به این معنی نیست که می تواند هر کاری با آن انجام دهد. سایر شرکا هم نسبت به مال مشاع حق دارند و رفتار یکی از شرکا نباید بدون بررسی، صرفاً «تخریب مال خود» تلقی شود.

همین موضوع در بعضی پرونده ها باعث اختلاف جدی می شود. شخص می گوید «این ملک مال خودم است»، اما طرف مقابل می گوید «شما فقط یکی از شرکا هستید و حق تخریب کل مال یا قسمت مشترک آن را نداشته اید.»

بنابراین در پرونده های مربوط به مال مشاع، صرف ادعای مالکیت متهم برای پایان دادن به موضوع کافی نیست و باید مشخص شود مالکیت چگونه است و رفتار انجام شده دقیقاً چه اثری بر حقوق سایر اشخاص داشته است.

در نتیجه، قبل از اینکه درباره جرم بودن یا نبودن تخریب یک مال قضاوت شود، باید وضعیت مالکیت و حقوق اشخاص دیگر نسبت به آن مال هم بررسی شود.

اگر خسارت تخریب پرداخت شود، پرونده کیفری چه می شود؟

پرداخت خسارت لزوما به این معنی نیست که پرونده کیفری خود به خود تمام می شود. اینجا باید بین جبران خسارت و رضایت شاکی تفاوت قائل شد.

فرض کنید شخصی به خودروی دیگری آسیب زده و بعد از شکایت، هزینه تعمیر خودرو را کامل پرداخت کرده است. این کار می تواند خسارت وارد شده به شاکی را جبران کند، اما صرف پرداخت پول، به تنهایی همان اثری را ندارد که گذشت شاکی دارد.

اگر شاکی رضایت بدهد چه؟

اگر شاکی بعد از جبران خسارت اعلام رضایت کند، اثر این رضایت به شرایط پرونده و مقررات مربوط به قابل گذشت بودن یا نبودن جرم بستگی دارد. بنابراین نمی توان برای همه پرونده های تخریب یک نتیجه یکسان در نظر گرفت.

یک اشتباه رایج این است که متهم تصور می کند «پول خسارت را دادم، پس پرونده تمام شد.» در حالی که ممکن است پرونده همچنان از جنبه کیفری نیاز به رسیدگی داشته باشد و رضایت رسمی شاکی موضوع جداگانه ای باشد.

به همین دلیل اگر خسارت پرداخت شده، بهتر است موضوع رضایت و نحوه ثبت آن هم به شکل دقیق انجام شود. مخصوصا وقتی مبلغ خسارت قابل توجه است، نباید فقط به یک توافق شفاهی یا رسید پرداخت وجه اکتفا کرد.

تفاوت جرم تخریب و اتلاف مال چیست؟

در بسیاری از پرونده ها، افراد تصور می کنند تخریب و اتلاف یک مفهوم دارند؛ در حالی که از نظر حقوقی این دو عنوان کاملا یکسان نیستند و تشخیص تفاوت آنها می تواند در نحوه طرح شکایت و حتی نتیجه پرونده تاثیرگذار باشد.

مفهوم تخریب در قانون

جرم تخریب زمانی مطرح می شود که شخصی عمدا به مال دیگری آسیب وارد کند یا آن را از بین ببرد. شکستن شیشه خودرو، تخریب دیوار، آتش زدن اموال یا آسیب رساندن به تجهیزات و وسایل دیگر از نمونه های رایج این جرم هستند.

در جرم تخریب، رفتار مرتکب باید عمدی باشد؛ یعنی شخص آگاهانه و با اراده به مال دیگری خسارت وارد کرده باشد.

مفهوم اتلاف مال

اتلاف به معنای از بین بردن یا تلف کردن مال دیگری است؛ اما همیشه جنبه کیفری ندارد. برای مثال اگر فردی بر اثر بی احتیاطی باعث خسارت به مال شخص دیگری شود، ممکن است مسئول جبران خسارت باشد، اما لزوما مرتکب جرم تخریب نشده باشد.

به همین دلیل در بسیاری از پرونده ها موضوع اصلی جبران خسارت است، نه مجازات کیفری.

تفاوت آثار حقوقی و کیفری

مهم ترین تفاوت این دو عنوان در عنصر عمد است. در جرم تخریب، اثبات عمدی بودن رفتار اهمیت زیادی دارد و در صورت اثبات، علاوه بر جبران خسارت، امکان مجازات کیفری نیز وجود دارد.

اما در اتلاف مال، حتی اگر قصد آسیب رساندن وجود نداشته باشد، شخصی که موجب تلف شدن مال شده است ممکن است مسئول جبران زیان وارده باشد. به همین دلیل هر خسارتی به معنای وقوع جرم تخریب نیست و دادگاه ابتدا نحوه ایجاد خسارت و قصد مرتکب را بررسی می کند.

به زبان ساده، هر تخریبی نوعی اتلاف مال محسوب می شود، اما هر اتلاف مالی جرم تخریب نیست؛ زیرا برای تحقق جرم تخریب باید عمدی بودن رفتار نیز اثبات شود.

آیا تخریب مال مشاع توسط شریک جرم است؟

یکی از سوالات رایج در دعاوی ملکی این است که اگر یکی از شرکا به بخشی از مال مشاع آسیب بزند، آیا سایر شرکا می توانند علیه او شکایت کیفری مطرح کنند؟ این موضوع در پرونده های مربوط به زمین های موروثی، ساختمان های مشترک و املاک دارای چند مالک بسیار دیده می شود.

برخلاف تصور برخی افراد، شریک بودن در یک مال به این معنا نیست که هر یک از شرکا اختیار تخریب یا از بین بردن آن را دارند.

تخریب ملک مشاع چه حکمی دارد؟

هر شریک در مال مشاع نسبت به سهم خود مالکیت دارد، اما این مالکیت به او اجازه نمی دهد به گونه ای در مال تصرف کند که به حقوق سایر شرکا آسیب وارد شود.

برای مثال، اگر یکی از وراث بدون رضایت دیگران اقدام به تخریب دیوار، ساختمان یا تاسیسات ملک موروثی کند، این اقدام می تواند موجب مسئولیت قانونی او شود.

شرایط شکایت سایر شرکا

برای طرح شکایت، باید ثابت شود که اقدام انجام شده باعث ورود خسارت به مال مشترک شده است. همچنین شاکی باید مالکیت یا سهم خود در مال مشاع را اثبات کند.

در عمل، اسناد مالکیت، گواهی انحصار وراثت و نظریه کارشناسی از مهم ترین مدارکی هستند که در این نوع پرونده ها مورد استناد قرار می گیرند.

رویه دادگاه ها در دعاوی تخریب مال مشاع

دادگاه ها صرف شریک بودن متهم را دلیل موجهی برای تخریب مال نمی دانند. اگر احراز شود که اقدام انجام شده موجب ورود خسارت به حقوق سایر شرکا شده است، امکان تعقیب کیفری و مطالبه خسارت وجود خواهد داشت.

به همین دلیل، افرادی که در اموال مشاع دارای سهم هستند باید پیش از هرگونه تغییر، تخریب یا نوسازی اساسی، وضعیت حقوقی ملک و حقوق سایر شرکا را در نظر بگیرند.

در نتیجه، مالکیت مشاع مجوز تخریب مال مشترک نیست و در بسیاری از موارد، شریک متخلف ممکن است علاوه بر جبران خسارت، با مسئولیت کیفری نیز روبه رو شود.

اگر خسارت ناشی از تخریب جبران شود، مجازات از بین می رود؟

یکی از سوالات متداول متهمان در پرونده های تخریب این است که اگر خسارت واردشده را جبران کنند، آیا پرونده کیفری مختومه می شود؟ پاسخ این سوال به شرایط پرونده و نوع جرم بستگی دارد.

در عمل، جبران خسارت می تواند تاثیر مهمی در روند رسیدگی داشته باشد، اما همیشه به معنای پایان مسئولیت کیفری نیست.

جبران خسارت و جنبه کیفری جرم

پرداخت خسارت باعث می شود زیان مالی واردشده به شاکی جبران شود، اما جرم تخریب تنها یک موضوع مالی نیست. در بسیاری از موارد، دادگاه علاوه بر خسارت، درباره جنبه کیفری رفتار مرتکب نیز تصمیم گیری می کند.

به همین دلیل، صرف پرداخت هزینه تعمیر یا بازسازی مال آسیب دیده لزوما موجب از بین رفتن عنوان مجرمانه نخواهد شد.

تاثیر رضایت شاکی

در بسیاری از پرونده ها، جبران خسارت زمینه جلب رضایت شاکی را فراهم می کند. رضایت شاکی می تواند در سرنوشت پرونده تاثیر قابل توجهی داشته باشد و گاهی موجب تخفیف یا تغییر وضعیت رسیدگی شود.

به همین دلیل، در عمل بسیاری از اختلافات مربوط به تخریب اموال با پرداخت خسارت و توافق میان طرفین خاتمه پیدا می کند.

نقش دادگاه در تعیین مجازات

حتی در شرایطی که خسارت به طور کامل جبران شده باشد، تصمیم نهایی درباره آثار کیفری پرونده با دادگاه است. قاضی عواملی مانند میزان خسارت، نحوه ارتکاب جرم، سابقه متهم و رضایت شاکی را در تصمیم خود لحاظ می کند.

به همین علت، جبران خسارت اقدامی مهم و موثر محسوب می شود، اما تضمینی برای از بین رفتن کامل مسئولیت کیفری نیست.

بنابراین، پرداخت خسارت می تواند به نفع متهم باشد و در نتیجه پرونده تاثیر بگذارد، اما لزوما به معنای پایان جنبه کیفری جرم تخریب نخواهد بود.

دفاعیات متهم در پرونده جرم تخریب

در پرونده های تخریب، صرف ادعای شاکی برای محکومیت کافی نیست. دادگاه باید اطمینان پیدا کند که عمل تخریب توسط متهم انجام شده و تمام شرایط قانونی جرم وجود دارد. به همین دلیل، نوع دفاع متهم می تواند تاثیر مستقیمی بر نتیجه پرونده داشته باشد.

انکار انتساب عمل

یکی از رایج ترین دفاعیات این است که متهم انجام عمل تخریب را انکار می کند. در این شرایط، شاکی باید با استفاده از دلایلی مانند فیلم دوربین ها، شهادت شهود، گزارش پلیس یا سایر مدارک، انتساب عمل به متهم را ثابت کند.

در عمل، بسیاری از پرونده ها به دلیل نبود ادله کافی برای شناسایی عامل تخریب با چالش مواجه می شوند.

اثبات مالکیت یا اذن مالک

گاهی متهم ادعا می کند که مالک مال بوده یا با اجازه مالک اقدام مورد نظر را انجام داده است. برای مثال، ممکن است اختلاف اصلی میان شرکا یا اعضای خانواده بر سر حدود اختیارات در استفاده از مال باشد.

در چنین مواردی، دادگاه ابتدا وضعیت مالکیت و حدود اختیارات طرفین را بررسی می کند و سپس درباره وقوع جرم تصمیم می گیرد.

فقدان سوءنیت در جرم تخریب

جرم تخریب از جرایم عمدی است. به همین دلیل، اگر متهم بتواند ثابت کند که خسارت به صورت اتفاقی یا بر اثر بی احتیاطی ایجاد شده است، ممکن است عنوان جرم تخریب قابل استناد نباشد.

برای مثال، تفاوت زیادی میان شکستن عمدی شیشه خودرو و خسارتی که در اثر یک اشتباه یا حادثه غیرعمدی ایجاد شده وجود دارد و دادگاه این موضوع را در ارزیابی پرونده در نظر می گیرد.

در بسیاری از پرونده های تخریب، اختلاف اصلی بر سر وقوع خسارت نیست؛ بلکه بر سر این است که آیا خسارت عمدا ایجاد شده و آیا می توان آن را به متهم منتسب کرد یا خیر.

تفاوت جرم تخریب با سرقت و تصرف عدوانی

در بسیاری از شکایت های ملکی، شاکیان عنوان جرم را به اشتباه انتخاب می کنند. در حالی که تخریب، سرقت و تصرف عدوانی هر کدام ارکان و آثار قانونی متفاوتی دارند. تشخیص صحیح این تفاوت ها می تواند از اتلاف وقت و رد شدن شکایت جلوگیری کند.

تفاوت تخریب و سرقت

هدف اصلی در جرم سرقت، ربودن و بردن مال متعلق به دیگری است. اما در جرم تخریب، مرتکب قصد از بین بردن یا آسیب رساندن به مال را دارد.

برای مثال، اگر شخصی شیشه خودرو را بشکند، موضوع می تواند تخریب باشد. اما اگر پس از شکستن شیشه، اموال داخل خودرو را نیز ببرد، موضوع ممکن است علاوه بر تخریب، سرقت نیز محسوب شود.

تفاوت تخریب و تصرف عدوانی

در تصرف عدوانی، شخص بدون مجوز قانونی ملک یا مال غیرمنقول دیگری را در اختیار می گیرد یا از تصرف مالک خارج می کند. اما در جرم تخریب، تمرکز بر وارد کردن خسارت و آسیب به مال است.

برای نمونه، فردی که بدون اجازه وارد زمین دیگری شده و آن را تصرف می کند، لزوما مرتکب تخریب نشده است. اما اگر در جریان این تصرف اقدام به تخریب دیوار، بنا یا تاسیسات ملک کند، موضوع متفاوت خواهد بود.

امکان تحقق همزمان این جرایم

در برخی پرونده ها ممکن است چند عنوان مجرمانه به صورت همزمان مطرح شود. برای مثال، فردی که برای ورود به یک ملک دیوار آن را تخریب کرده و سپس اموالی را نیز سرقت کند، ممکن است با اتهامات متعددی روبه رو شود.

به همین دلیل، دادگاه رفتار مرتکب را به صورت دقیق بررسی می کند تا مشخص شود چه عناوین کیفری بر عمل انجام شده قابل انطباق است.

در نتیجه، تخریب به معنای آسیب رساندن به مال، سرقت به معنای ربودن مال و تصرف عدوانی به معنای تصرف غیرقانونی ملک یا مال غیرمنقول است؛ هرچند در برخی پرونده ها امکان وقوع همزمان این جرایم نیز وجود دارد.